Fudan Universiteti, London Kral Kolleci, Paris-Saclay Universiteti və bir neçə digər tədqiqat mərkəzinin alimləri bir sıra psixiatrik və neyroinkişaf pozğunluqları ilə əlaqəli ümumi bioloji mexanizmləri müəyyən etməyə yönəlmiş genişmiqyaslı bir tədqiqat aparıblar. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, tədqiqat “Nature Mental Health” jurnalında dərc edilib.

Tədqiqatçılar şizofreniya, bipolyar pozğunluq, diqqət çatışmazlığı hiperaktivlik pozğunluğu (ADHD), autizm spektr pozğunluğu (ASD), əsas depresif pozğunluq və yuxusuzluq kimi vəziyyətlərin ənənəvi olaraq ayrı diaqnozlar hesab edilməsinə diqqət yetiriblər. Bununla belə, onların ortaq genetik və molekulyar "krossover nöqtələrini" paylaşıb-paylaşmadıqları sual altındadır.

Təhlilləri üçün komanda 1274 sağlam yeniyetmədən bioloji məlumatlar toplayan böyük bir Avropa tədqiqatı olan IMAGEN layihəsindən məlumatlardan istifadə etdi. İştirakçılarda diaqnoz qoyulmuş zehni və ya nevroloji vəziyyət olmayıb. Bu da onlara xəstəlik başlamazdan əvvəl bioloji markerləri öyrənməyə imkan verdi.

Alimlər DNT metilasyonu və gen ifadə səviyyələrindəki dəyişikliklərlə əlaqəli genetik variantları təhlil ediblər. DNT metilasyonu kimyəvi "etiketlərin" müəyyən bir genin nə qədər aktiv şəkildə ifadə olunmasına təsir etdiyi gen aktivliyini tənzimləyən bir mexanizmdir.

Genom analizi və Mendelin təsadüfi metodlarından istifadə edərək, tədqiqatçılar tədqiq olunan altı vəziyyətlə əlaqəli 73 potensial səbəbli metilləşmə yeri (CpG yerləri) və 62 gen müəyyən etdilər. Bunlardan bəziləri fərdi xəstəliklərə xas idi, digərləri isə bir neçə pozğunluğa üst-üstə düşən təsirlər göstərib.

Üç gen — MAD1L1, MRPL2 və HLA-DRB1 — xüsusi maraq doğurub. Təhlilə görə, onlar birdən çox vəziyyətlə əlaqəli bioloji yolların tənzimlənməsində iştirak edirlər. Məsələn, MRPL2-yə təsir edən DNT metilləşmə dəyişikliklərinin həm şizofreniya, həm də yuxusuzluqla əlaqəli olduğu aşkar edilmişdir.

Müəlliflər, həmçinin qeyd etdilər ki, müəyyən edilmiş genlər yalnız psixiatrik xəstəliklərlə deyil, həm də otoimmün xəstəliklərlə əlaqəli yollarla zəngindir. Bu, immun sistemi və zehni sağlamlıq arasında qismən ortaq bir genetik arxitekturanı göstərə bilər.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, onların tapıntıları xəstəliklərin inkişafının bütün mexanizmlərini izah etmir, lakin gələcək diaqnostika və terapiya üçün vacib ola biləcək mümkün "çarpaz istinad" bioloji yolları tapıla bilər. 

Xəzər
“Cebheinfo.az”