Yeni qlobal tədqiqat göstərir ki, dünyada xərçəngin kəskin artması ilə üzləşdiyi barədə xəbərdarlıq edilməlidir. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, Amerika Xərçəng Cəmiyyəti və Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyi tərəfindən hazırlanan Qlobal Xərçəng Statistikası 2026 hesabatına görə, 2024-cü ildə təxminən 21 milyon insana xərçəng diaqnozu qoyulacaq. Təxminən 9,8 milyon insan bu xəstəlikdən öləcək.
Tədqiqatın nəticələri “CA: A Cancer Journal for Clinicians.”-də dərc olunub.

Alimlər hesablayırlar ki, dünyada təxminən hər beş nəfərdən birinə xərçəng diaqnozu qoyulacaq. Təxminən hər 9 kişidən və hər 13 qadından 1-i bu xəstəlikdən ölür.

Mövcud tendensiyalar davam edərsə, 2050-ci ilə qədər yeni xərçəng hallarının sayı ildə 34 milyona çata bilər ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 67% artım deməkdir. Bu artımın əsas səbəbləri qocalmış əhali və əhali artımı olacaq.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Dr. Hyuna Sunq deyib: "Xərçəng 21-ci əsrin ən böyük ictimai səhiyyə təhdidlərindən biri olaraq qalır və ömür uzunluğunun artmasına ciddi maneədir".

Lakin mütəxəssislər xərçəng ölümlərinin əhəmiyyətli bir hissəsinin qarşısının alına biləcəyini vurğulayırlar. Müəlliflər hesablayırlar ki, bu ölümlərin təxminən yarısının nəzarət edilə bilən risk faktorlarını azaltmaqla, əhəmiyyətli bir hissəsinin isə erkən diaqnoz və təcili müalicə ilə qarşısını almaq olar.

Tədqiqatın əsas nəticələri bunlardır:

*Xəstəliyin riski regionlar arasında çox dəyişir. Xərçəngin yayılma nisbəti təxminən dörd-beş dəfə dəyişir, ən yüksək nisbətlər Avstraliya və Yeni Zelandiyada, ən aşağı nisbət isə Afrika və Cənubi Asiyanın bəzi bölgələrində müşahidə olunur. Ölüm nisbətindəki fərq təxminən iki dəfədir.

*Ağciyər xərçəngi əsas ölüm səbəbi olaraq qalır. 2024-cü ildə təxminən 2,6 milyon yeni ağciyər xərçəngi və 1,9 milyon ölüm hadisəsi qeydə alınacaq. Tütün istifadəsi əsas səbəb olaraq qalır.

*Döş xərçəngi qadınlar arasında əsas diaqnozdur. Dünyada təxminən 2,4 milyon yeni hal və 694.000 ölümlə ikinci ən çox yayılmış xərçəng növünə çevrilib. Müalicəyə çıxış sağ qalma nisbətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir: 

Qərbi Afrikadakı qadınlar, daha aşağı yayılma nisbətinə baxmayaraq, Avstraliya və Yeni Zelandiyadakı qadınlara nisbətən təxminən iki dəfə çox döş xərçəngindən ölürlər.

*Kolorektal xərçəng artmaqda davam edir. 2 milyondan çox diaqnoz və təxminən 918.000 ölümlə yeni hallara görə üçüncü, ölümlərə görə isə ikinci yerdədir.

*Qaraciyər xərçəngi ən ölümcül formalardan biri olaraq qalır. 2024-cü ildə təxminən 732.000 ölümə səbəb olub.

*Prostat xərçəngi kişilər üçün ən böyük təhlükədir. Təxminən 1,5 milyon yeni hal və 420.000 ölüm qeydə alınıb. Ən yüksək ölüm nisbətləri Karib dənizi və Saharaaltı Afrikada müşahidə olunur.

*Uşaqlıq boynu xərçəngi qarşısı alına bilən bir faciə olaraq qalır. HPV peyvəndi və skrininq yolu ilə qarşısının alınması potensialına baxmayaraq, o, 26 ölkədə qadınlar arasında xərçəng ölümünün əsas səbəbi olaraq qalır.

*Mədəaltı vəzi xərçəngi ən təhlükəlilərindən biridir.
Diaqnozların sayına görə yalnız 11-ci yerdə olsa da, təxminən 491.000 ölümə səbəb olub.

Alimlər vurğulayırlar ki, hər bir ölkə xərçənglə mübarizədə öz əsas çətinlikləri ilə üzləşir, ona görə də hamıya uyğun vahid həll yolu yoxdur. Lakin profilaktika əsas prioritet olmalıdır.

Mütəxəssislər ən təsirli tədbirlər arasında aşağıdakıları qeyd edirlər:

• Siqaretdən imtina;
• Spirtli içki istehlakının azaldılması;
• Xərçəngə səbəb olan infeksiyalara qarşı peyvənd;
• Sağlam çəki saxlamaq;
• Mütəmadi fiziki fəaliyyət;
• Xəstəliklərin erkən aşkarlanması.

Xəzər
“Cebheinfo.az”