Qoxu və dad itkisi çox vaxt nisbətən kiçik bir problem kimi qəbul edilir. 

Lakin yeni tədqiqatlar göstərir ki, bu cür pozğunluqların nəticələri düşünüləndən daha ciddi ola bilər. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, “Clinical Otolaryngology” jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmaya görə, qoxu və dad bilmə qabiliyyətinin itirilməsi çox vaxt ağır xroniki xəstəlikləri olan insanların yaşadığı psixoloji sıxıntı səviyyəsinə gətirib çıxarır.

Tədqiqatçılar diabet və astmadan ürək çatışmazlığı, insult və xroniki tənəffüs xəstəliklərinə qədər müxtəlif xəstəlikləri olan xəstələrdə həyat keyfiyyəti göstəricilərini müqayisə edən onlarla tədqiqatın nəticələrini təhlil ediblər.

Tədqiqat rəhbəri Şərqi İngiltərə Universitetinin Norviç Tibb Məktəbindən Karl Filpott qeyd edib ki, qoxu və dad pozğunluqları əhəmiyyətli emosional, sosial və psixoloji problemlərə səbəb olur ki, bu da adətən ənənəvi olaraq əlilliyə səbəb olan xəstəliklərin nəticələri qədər ağır olur.

Xəstələr yeməkdən zövq alma itkisi, sosial qarşılıqlı əlaqələrdə çətinliklər, təhlükəsizlikləri ilə bağlı daimi narahatlıq və emosional dağıntı hissi bildiriblər. Depressiya və sosial təcrid xüsusilə yaygın idi.

Bir çox insan üçün qoxu hissinin itirilməsi o deməkdir ki, onlar yanğından, qaz sızmasından və ya xarab olmuş qidadan çıxan tüstü hiss edə bilmirlər və bu da əlavə bir həssaslıq hissi yaradır.

Alimlər vurğulayırlar ki, qoxu hissinin itirilməsi dad hissinə də təsir göstərir. İnsanların yeməyin dadı kimi qəbul etdiklərinin çoxu əslində qoxu ilə bağlıdır.

Buna görə də, qoxu hissinin itirilməsindən sonra qidalar dadsız, metal və ya hətta iyrənc görünə bilər. Bəzi insanlar iştahanın azalması səbəbindən arıqlamağa başlayır, digərləri isə əksinə, daha şirin və ya ədviyyatlı qidalar yeyərək hiss hissinin itirilməsini kompensasiya etməyə çalışaraq həddindən artıq yeyirlər.

Tədqiqatlar göstərir ki, qoxu və dad pozğunluqları gündəlik həyatın demək olar ki, bütün sahələrinə təsir göstərir. Onlar ailə şam yeməklərinə, tətillərə, dostlarla görüşlərə və adətən qida və qoxularla əlaqəli digər sosial rituallara münasibəti dəyişir.

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, problem bir çox həkimlərin bu cür simptomları müvəqqəti narahatlıq kimi görməyə davam etməsi ilə daha da ağırlaşır, baxmayaraq ki, bəzi xəstələr üçün onlar illərlə davam edir. İxtisaslaşmış klinikalar azdır və müalicəyə çıxış məhdud olaraq qalır.

COVID-19 pandemiyası bu problemi ictimaiyyətin diqqətinə çatdırıb, çünki milyonlarla insan anosmiya - qoxu hissinin tamamilə itirilməsi və ageusia - dad hissinin itirilməsi ilə qarşılaşdı. 

Bəzi xəstələr sonradan parosmiya, yəni tanış qoxuların xoşagəlməz və ya hətta iyrənc kimi qəbul edildiyi bir vəziyyətlə qarşılaşdılar. Lakin tədqiqatçılar koronavirusun sadəcə pandemiyadan çox əvvəl mövcud olan bir problemi vurğuladığını vurğulayırlar.

Müəlliflər tibb ictimaiyyətini qoxu və dad pozğunluqlarına daha ciddi yanaşmağa, ixtisaslaşmış qayğıya çıxışı genişləndirməyə və müalicələrin hazırlanmasına daha fəal şəkildə investisiya qoymağa çağırırlar. Onların fikrincə, bu, rahatlıq məsələsi deyil, əksinə insanın fiziki və zehni sağlamlığının vacib bir komponentidir.

Xəzər
“Cebheinfo.az”