Bədənin daxili bioloji saatı olan sirkadian ritmlər yuxu, maddələr mübadiləsi, hormonal aktivlik və immun funksiyası da daxil olmaqla çoxsaylı prosesləri tənzimləyir. 

Yeni bir araşdırma göstərir ki, bu saat iltihab və toxuma bərpasında iştirak edən əsas immun hüceyrələri olan makrofaqların davranışına birbaşa təsir göstərir.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bunu Kyuşu Universitetinin alimləri kəşf ediblər. Tədqiqat “Cell Reports” jurnalında dərc edilib.

Makrofaqlar iki funksional vəziyyətdə mövcud ola bilər: 

iltihabı gücləndirən və infeksiya ilə mübarizə aparmağa kömək edən iltihab əleyhinə (M1) və toxuma bərpasını təşviq edən iltihab əleyhinə (M2). Bu ikisi arasındakı tarazlıq vacibdir. Bu pozulma xroniki iltihabi xəstəliklər, diabet, qaraciyər xəstəliyi və xərçəngin yaranmasına səbəb olur.

Tədqiqatçılar BMAL1 zülalının makrofaqları iltihab əleyhinə M1 vəziyyətinə keçirməkdə əsas rol oynadığını aşkarlayıblar. Siçanlarda aparılan təcrübələr göstərib ki, makrofaqlarda BMAL1-in olmaması iltihabı azaldır və kimyəvi kanserogen dietilnitrosaminə məruz qaldıqdan sonra qaraciyər şişinin inkişafını maneə törədir.

Mexanizmi aydınlaşdırmaq üçün alimlər proteomik analiz apardılar və BMAL1-in yağ turşusu oksidləşməsində iştirak edən MFP2 fermenti ilə qarşılıqlı təsir göstərdiyini tapıblar. 

Normal şəraitdə MFP2 hüceyrə nüvəsinə keçir və burada asetil-CoA səviyyələrini artırır və iltihab genlərinin əsas tənzimləyicisi olan NF-κB komponenti (p65) daxil olmaqla zülal asetilləşməsini gücləndirir.

NF-κB-nin aktivləşməsi iltihab genlərinin ifadəsini tetikler və makrofaqları M1 vəziyyətinə keçirir. Nüvədəki MFP2 səviyyələri BMAL1 tərəfindən idarə olunan sirkadian ritmdən asılı olaraq gün ərzində dəyişir. BMAL1 çatışmazlığı olan siçanlarda bu sirkadian ritm yox olub.

Beləliklə, bioloji saat təkcə immun sisteminin "ritmini təyin etmir", həm də hüceyrə nüvəsindəki metabolik proseslər vasitəsilə iltihabın intensivliyini aktiv şəkildə tənzimləyir.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, bu kəşfin terapevtik təsirləri ola bilər. Gələcəkdə MFP2-nin bloklanmasına və ya bədənin sirkadian ritmlərinə uyğun olaraq dərman qəbulunun dəqiq vaxtına əsaslanan strategiya hazırlamaq mümkün ola bilər. Bu straregiya iltihabi xəstəliklər və xərçəngdən  müalicə üçün yeni imkan acır. 

Xəzər
“Cebheinfo.az”