"Nature Aging" jurnalında dərc olunmuş tədqiqatı göstərib ki, qan plazmasının protein tərkibi ilə müəyyən edilən bioloji yaş xroniki xəstəliklərin inkişaf riski və ümumi ölüm riski ilə sıx bağlıdır.

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, tədqiqatçılar qandakı minlərlə zülalı təhlil edərək bioloji yaşı qiymətləndirmək üçün proteomik yaşlanma saatından istifadə ediblər. Bu yanaşma onlara insan bədəninin xronoloji yaşı ilə müqayisədə molekulyar səviyyədə nə qədər "qocaldığını" müəyyən etməyə imkan verir.

Tədqiqatda İspaniya, İtaliya, Böyük Britaniya, Almaniya və Hollandiya da daxil olmaqla Avropa ölkələrindən 17.473 nəfər iştirak edib. EPIC (Xərçəng və Qidalanma üzrə Avropa Prospektiv Tədqiqatı) layihəsinin bir hissəsi olaraq iştirakçılar 28 ilə qədər izlənilib.

Tədqiqatçılar yaş fərqini - bioloji və faktiki yaş arasındakı fərqi hesablayıblar. Sürətlənmiş bioloji yaşlanmanın xəstəlik və ölüm riski ilə əlaqədar olduğu üzə çıxıb.

Bu "yaş fərqi"nin hər əlavə ili istənilən səbəbdən ölüm riskini təxminən 13% artırıb. Ümumilikdə, qlobal proteomik saat ürək-damar xəstəlikləri və insult üçün təxminən 1,3-1,4, demans üçün isə təxminən 1,2 təhlükə nisbəti (HR) aşkarlayıb.

Bundan əlavə, sürətlənmiş qocalma ağciyər, qaraciyər, böyrək, mədə və yuxarı tənəffüs yolları xərçəngi də daxil olmaqla müxtəlif xərçəng növlərinin riskinin artması ilə əlaqələndirildi. Xüsusilə orqanlara xas "qocalma saatları"nın xəstəlik riskini ən dəqiq proqnozlaşdırdığı böyrək, ağciyər və mədə xərçəngləri üçün güclü əlaqələr müşahidə edildi.

Alimlər, həmçinin sürətlənmiş bioloji qocalmanın siqaret çəkmə, fiziki hərəkətsizlik və spirtli içki istehlakı kimi həyat tərzi amilləri ilə əlaqəli olduğunu aşkar ediBlər. Lakin bu modeldə bədən kütlə indeksi və pəhriz keyfiyyəti ümumi "yaş fərqi" ilə daha az ardıcıl əlaqə göstərdi ki, bu da qocalma mexanizmlərinin mürəkkəbliyini göstərir.

Əhəmiyyətli olan odur ki, proteomik saat yaş, siqaret çəkmə və digər klinik göstəricilər kimi ənənəvi risk faktorları ilə müqayisə edilə bilən proqnoz dəqiqliyi nümayiş etdirdi. Bundan əlavə, standart klinik məlumatlarla birləşdirildikdə, ölüm proqnozunun dəqiqliyi artıb.

Tədqiqatçılar bədən kütlə indeksi, siqaret çəkmə, alkoqol, fiziki aktivlik, pəhriz və təhsil səviyyəsini nəzərə alan statistik modellərdən istifadə etdilər və nəticələri Whitehall II tədqiqatının müstəqil bir kohortunda təsdiqləyiblər.

Müəlliflər bunun müşahidə tədqiqatı olduğunu vurğulayırlar, buna görə də səbəb-nəticə nəticələri çıxarıla bilməz. Lakin nəticələr klinik praktikada bioloji yaşlanmanı qiymətləndirmək üçün qan zülalı markerlərindən istifadə potensialını göstərir.

Əgər əlavə tədqiqatlar bu tapıntıları təsdiqləsə, proteom saatı xroniki xəstəliklərin yüksək riski olan insanların erkən müəyyən edilməsi üçün bir vasitəyə çevrilə bilər və həkimlərə xəstəliyin irəliləməsini daha dəqiq proqnozlaşdırmağa və profilaktik tədbirləri seçməyə kömək edə bilər.

Xəzər

"Cebheinfo.az"