Əksər istifadəçilər internetdə məxfiliyini qorumaq, bloklanmış saytlara daxil olmaq və ya təhlükəsiz əlaqə yaratmaq məqsədilə VPN xidmətlərindən istifadə edir. 

Lakin xüsusilə pulsuz VPN-lər gözlənilən təhlükəsizliyi təmin etməklə yanaşı, bəzən şəxsi məlumatlar üçün ciddi risk mənbəyinə çevrilə bilir. 

“Cebheinfo.az”ın araşdırmasına görə, istifadəçi ödəniş etmədiyi halda xidmət göstərən şirkət gəlir əldə etmək üçün başqa üsullara əl ata bilər.

Bu zaman əsas məhsul istifadəçinin özü olur. Pulsuz VPN xidmətlərinin ən çox tənqid olunan tərəflərindən biri istifadəçi məlumatlarının toplanmasıdır. Bir çox tətbiq internet fəaliyyəti, IP ünvanı, cihaz məlumatları, yerləşmə məlumatları və hətta istifadə olunan tətbiqlər barədə məlumatları qeyd edə bilər. 

Bu məlumatlar reklam şirkətlərinə satıla, marketinq məqsədləri üçün istifadə oluna və ya üçüncü tərəflərlə paylaşıla bilər. İstifadəçilər isə əksər hallarda uzun və mürəkkəb məxfilik siyasətlərini oxumadıqları üçün bundan xəbərsiz qalırlar.

Digər risk məlumatların kifayət qədər qorunmamasıdır. Təhlükəsizlik standartları zəif olan bəzi VPN xidmətləri istifadəçi məlumatlarını lazımi şəkildə şifrələmir. Nəticədə kibercinayətkarlar məlumat axınını izləyə, şəxsi məlumatları ələ keçirə və ya istifadəçilərin onlayn fəaliyyətləri barədə məlumat toplaya bilərlər. Bu xüsusilə ictimai Wi-Fi şəbəkələrindən istifadə zamanı daha böyük təhlükə yaradır.

Araşdırmalar göstərib ki, bəzi pulsuz VPN tətbiqləri cihazlara əlavə proqram təminatı quraşdıra və ya istifadəçinin xəbəri olmadan müxtəlif icazələr əldə edə bilir. Məsələn, kontakt siyahısına, fayllara və ya cihazın digər funksiyalarına giriş istəyən VPN tətbiqləri istifadəçinin məxfiliyini təhlükə altına qoya bilər. Belə icazələr əsl VPN funksiyası üçün zəruri olmadığı halda onların tələb olunması şübhə doğurur.

Pulsuz VPN-lərlə bağlı digər problem reklam fəaliyyətidir. Bəzi xidmətlər tətbiq daxilində çoxsaylı reklamlar göstərir, digərləri isə istifadəçinin internet trafikinə reklam kodları əlavə edə bilir. Bu, yalnız istifadə rahatlığını azaltmır, həm də zərərli proqramların yayılması riskini artırır. 

Kibertəhlükəsizlik üzrə ekspertlər reklam infrastrukturu zəif qorunan xidmətlərin istifadəçilər üçün əlavə təhlükələr yarada biləcəyini vurğulayırlar.

Bəzi hallarda VPN xidmətləri istifadəçilərin cihazlarının resurslarından da istifadə edə bilir. Keçmişdə müəyyən VPN tətbiqlərinin istifadəçi cihazlarını digər istifadəçilər üçün çıxış nöqtəsinə çevirdiyi aşkar edilib. 

Bu isə həm internet sürətinə mənfi təsir göstərir, həm də istifadəçinin IP ünvanı üzərindən həyata keçirilən fəaliyyətlərə görə hüquqi problemlər yarada bilər.

Mütəxəssislər VPN seçərkən şirkətin şəffaf fəaliyyət göstərməsinə, məxfilik siyasətinin aydın olmasına və müstəqil auditlərdən keçməsinə diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Həmçinin tətbiqin tələb etdiyi icazələr yoxlanmalı, istifadəçi rəyləri araşdırılmalı və mümkün qədər etibarlı xidmətlərə üstünlük verilməlidir. Təhlükəsizlik sahəsində çalışan mütəxəssislərin fikrincə, məxfiliyi qorumaq məqsədilə istifadə edilən vasitənin özü məxfilik riskinə çevrilməməlidir.

Nəticə etibarilə, pulsuz VPN-lər bəzi hallarda rahat və əlçatan həll kimi görünsə də, onların arxasında gizlənən risklər nəzərə alınmalıdır. Şəxsi məlumatların toplanması, üçüncü tərəflərlə paylaşılması, zəif təhlükəsizlik standartları və digər potensial təhlükələr səbəbindən istifadəçilər bu cür xidmətləri seçərkən daha diqqətli davranmalıdırlar. VPN-dən istifadə məxfiliyi artırmaq üçün nəzərdə tutulsa da, yanlış seçim əks nəticə verə bilər.

Aişə Abdulova
“Cebheinfo.az”